Flowchart || Programming Basics

Home ๐Ÿ‘‰ O level ๐Ÿ‘‰ Python ๐Ÿ‘‰ Unit 1


 Flowchart
เคœिเคธ เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค…เคฒ्เค—ोเคฐिเคฅเคฎ เค•िเคธी เคธเคฒूเคถเคจ (เคฏा เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा) เค•े เคธ्เคŸेเคช्เคธ เค•ो เคฒिเค–िเคค เคฐूเคช เคฎें เคฆเคฐ्เคถाเคคे เคนैं เค‰เคธी เคช्เคฐเค•ाเคฐ เคซ्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เค•िเคธी เคช्เคฐॉเคฌ्เคฒเคฎ เค•े เคธเคฒूเคถเคจ (เคฏा เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा) เค•ो เคšिเคค्เคฐ เค•े เคฐूเคช เคฎें เคฆเคฐ्เคถाเคคे เคนैं।  เคซ्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เคฏเคน เคญी เคฆเคฐ्เคถाเคคा เคนै เค•ि เค•िเคธ เคธ्เคŸेเคช เค•ो เค•िเคธ เค•्เคฐเคฎ เคฎें เคฒाเค—ू เค•เคฐเคจा เคนै। 

Just as algorithms represent the steps of a solution (or process) in written form, flowcharts represent the solution (or process) of a problem in pictorial form. The flowchart also shows which steps are to be implemented in which order.


เคซ़्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เคเค• เค†เคฐेเค– เคนै เคœो เค•िเคธी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•े เคšเคฐเคฃों เค•ो เคฆเคฐ्เคถाเคคा เคนै। เคฏเคน เคšเคฐเคฃों เค•ा เค•्เคฐเคฎ เคฆिเค–ाเคจे เค”เคฐ เคตे เคเค•-เคฆूเคธเคฐे เคธे เค•ैเคธे เคธंเคฌंเคงिเคค เคนैं, เคฏเคน เคฆिเค–ाเคจे เค•े เคฒिเค เคฌเค•्เคธे เค”เคฐ เคคीเคฐों เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐเคคा เคนै। เคซ़्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•िเคธी เคญी เคช्เคฐเค•ाเคฐ เค•ी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•ा เคฆเคธ्เคคाเคตेเคœ़ीเค•เคฐเคฃ เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै, เคเค• เค•เคช เค•ॉเคซ़ी เคฌเคจाเคจे เคœैเคธे เคธเคฐเคฒ เค•ाเคฐ्เคฏों เคธे เคฒेเค•เคฐ เคจเค เคธॉเคซ़्เคŸเคตेเคฏเคฐ เค‰เคค्เคชाเคฆ เคตिเค•เคธिเคค เค•เคฐเคจे เคœैเคธे เคœเคŸिเคฒ เค•ाเคฐ्เคฏों เคคเค•।

A flowchart is a diagram that shows the steps in a process. It uses boxes and arrows to show the order of the steps and how they are related to each other. Flowcharts can be used to document any kind of process, from simple tasks like making a cup of coffee to complex tasks like developing a new software product.
เคฏเคฆि เคฆो เคธंเค–्เคฏाเค“ं เค•ा เคฏोเค— เคชเคคा เค•เคฐเคจा เคนै เคคो -
  1. เคชเคนเคฒी เคธंเค–्เคฏा เคชเคคा เค•เคฐें 
  2. เคฆूเคธเคฐी เคธंเค–्เคฏा เคชเคคा เค•เคฐें 
  3. เคฆोเคจों เคธंเค–्เคฏाเคฏों เค•ो เคœोเฅœ เค•เคฐ เคฏोเค— เคฒिเค–ें  
  4. เคฏोเค— เคฌเคคा เคฆें
If you want to find the sum of two numbers, then -
  1. find the first number
  2. find the other number
  3. Add the two numbers and write the sum
  4. tell sum
เค‰เคชเคฐोเค•्เคค เคฒिเค–े เคธ्เคŸेเคช्เคธ เคเค• เค…เคฒ्เค—ोเคฐिเคฅเคฎ เค•ो เคฆเคฐ्เคถाเคคे เคนैं เคœो เคฆो เคธंเค–्เคฏाเค“ं เค•ो เคœोเฅœเคจे เค•े เคฒिเค เคนै। 

The above mentioned steps show an algorithm to add two numbers.


เค ीเค• เค‰เคธी เคช्เคฐเค•ाเคฐ :-
in the same :-


เค‰เคชเคฐोเค•्เคค เคšिเคค्เคฐ เคเค• เคซ्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เคนै เคœो เคฆो เคธंเค–्เคฏाเค“ं เค•े เคฏोเค— เค•े เคฒिเค เคนै। 

The above figure is a flowchart for the addition of two numbers.


เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏाเค“ं เค•ो เคธเคฎเคเคจे เค”เคฐ เคฆเคธ्เคคाเคตेเคœीเค•เคฐเคฃ เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เคซ़्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เคเค• เคฌเคนुเคค เค‰เคชเคฏोเค—ी เค‰เคชเค•เคฐเคฃ เคนो เคธเค•เคคा เคนै। เค‰เคจเค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•िเคธी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เคฎें เคธंเคญाเคตिเคค เคธเคฎเคธ्เคฏाเค“ं เค•ी เคชเคนเคšाเคจ เค•เคฐเคจे เค”เคฐ เคธुเคงाเคฐों เค•ो เคกिเคœ़ाเค‡เคจ เค•เคฐเคจे เค•े เคฒिเค เคญी เค•िเคฏा เคœा เคธเค•เคคा เคนै।

Flowcharts can be a very helpful tool for understanding and documenting processes. They can also be used to identify potential problems in a process and to design improvements.


เคฏเคฆि เค†เคช เค•िเคธी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เคชเคฐ เค•ाเคฎ เค•เคฐ เคฐเคนे เคนैं, เคคो เคฎेเคฐा เคธुเคाเคต เคนै เค•ि เค†เคช เค‡เคธे เคธเคฎเคเคจे เค”เคฐ เคฆเคธ्เคคाเคตेเคœीเค•เคฐเคฃ เค•เคฐเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เค•े เคฒिเค เคเค• เคซ़्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เคฌเคจाเคं। เคซ़्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เคเค• เคธเคฐเคฒ เคฒेเค•िเคจ เคถเค•्เคคिเคถाเคฒी เค‰เคชเค•เคฐเคฃ เคนै เคœो เค†เคชเค•ी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏाเค“ं เค•ो เคฌेเคนเคคเคฐ เคฌเคจाเคจे เคฎें เคฌเคนुเคค เคธเคนाเคฏเค• เคนो เคธเค•เคคा เคนै।

If you are working on a process, I recommend that you create a flowchart to help you understand and document it. Flowcharts are a simple but powerful tool that can be very helpful in improving your processes.


Flowlines and Symbols:-

เคซ्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เคฎें เค†เค•ृเคคिเคฏों เค•ो เคธिเคฎ्เคฌเคฒ्เคธ เค•เคนเคคे เคนैं เคœเคฌเค•ि เคฐेเค–ाเคं เคซ्เคฒोเคฒाเค‡เคจ्เคธ เค•เคนเคฒाเคคी เคนैं। 
Shapes in a flowchart are called symbols while lines are called flowlines.




Terminal Box:- 



เค‡เคธ เคšिเคจ्เคน เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคซ्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เค•े เค†เคฐเคฎ्เคญ เค”เคฐ เค…ंเคค เค•ो เคฆเคฐ्เคถाเคจे เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै। 

This symbol is used to indicate the beginning and end of the flowchart.


NOTE: เค•िเคธी เคซ्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เคฎें เค•ेเคตเคฒ เคเค• เค†เคฐเคฎ्เคญ เคฌॉเค•्เคธ เคนोเคคा เคนै। เคœเคฌ เค‡เคธ เคšिเคจ्เคน เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค†เคฐเคฎ्เคญ เค•े เคฒिเค เคนोเคคा เคนै เคคो เค•ोเคˆ เคญी เคซ्เคฒो เคฒाเค‡เคจ เค‡เคธเค•े เค…ंเคฆเคฐ เคจเคนीं เค† เคธเค•เคคी เค”เคฐ เคธिเคฐ्เคซ เคเค• เคซ्เคฒो เคฒाเค‡เคจ เค‡เคธเคธे เคฌाเคนเคฐ เคจिเค•เคฒ เคธเค•เคคी เคนै।

There is only one start box in a flowchart. When this symbol is used for initiation, no flow line can enter it and only one flow line can exit it.

 



NOTE: เคœเคฌ เค‡เคธ เคšिเคจ्เคน เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค…ंเคค เค•े เคฒिเค เคนोเคคा เคนै เคคो เค•ोเคˆ เคญी เคซ्เคฒो เคฒाเค‡เคจ เค‡เคธเคธे เคฌाเคนเคฐ เคจเคนीं เคจिเค•เคฒ เคธเค•เคคी เค”เคฐ เคธिเคฐ्เคซ เคซ्เคฒो เคฒाเค‡เคจ เค‡เคธเค•े เค…ंเคฆเคฐ เค† เคธเค•เคคी เคนै। 

When this symbol is used for the end, no flow line can exit it and only flow line can enter it.




IO (Input/Output) Box:-



เค‡เคธ เคฌॉเค•्เคธ เค•ो เคเค• เคธเคฎाเคจ्เคคเคฐ เคšเคคुเคฐ्เคญुเคœ เคธे เคฆเคฐ्เคถाเคคे เคนैं। เคฏเคน เคšिเคจ्เคน เคเค• เค‡เคจเคชुเคŸ เคœैเคธे เค•ीเคฌोเคฐ्เคก เคธे เคกाเคŸा เคฒेเคจा เคฏा เค†เค‰เคŸเคชुเคŸ เคœैเคธे เคฎॉเคจिเคŸเคฐ เคชเคฐ เคœाเคจเค•ाเคฐी เคฆेเคจा เค†เคฆि เค•ो เคฆเคฐ्เคถाเคคे เคนैं।
This box is represented by a parallelogram. These symbols represent an input, such as receiving data from the keyboard, or an output, such as giving information to the monitor.

เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เค•े เคฒिเค -

For example -





Process Box:-



เคฏเคน เคฌॉเค•्เคธ เค†เคฏเคคाเค•ाเคฐ เคนोเคคा เคนै। เคฏเคน เคเค• เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เคœैเคธे เคฏोเค—, เค—ुเคฃा, เคญाเค— เคฏा เค•िเคธी เคฎाเคจ เค•ो เคฐเค–เคจा เค†เคฆि เค•ो เคฆเคฐ्เคถाเคจे เค•े เคฒिเค เค‰เคชเคฏोเค— เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै।  

This box is rectangular. It is used to denote a process like addition, multiplication, division or placing of a value etc.


เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เค•े เคฒिเค -

For example -





Decision Box:-


เค‡เคธ เคฌॉเค•्เคธ เค•ो เคธเคฎ เคšเคคुเคฐ्เคญुเคœ เคธे เคฆเคฐ्เคถाเคคे เคนैं। เค‡เคธเค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เคฆो เคฎाเคจों เค•ी เคคुเคฒเคจा เค•เคฐเคจे ( เคœैเคธे เคฆोเคจों เคฎें เคฌเฅœा, เค›ोเคŸा, เคฌเคฐाเคฌเคฐ, เคฌเฅœा เคฏा เคฌเคฐाเคฌเคฐ, เค›ोเคŸा เคฏा เคฌเคฐाเคฌเคฐ, เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคจเคนीं ) เค”เคฐ เคคुเคฒเคจा เค•े เค†เคงाเคฐ เคชเคฐ เคจिเคฐ्เคฃเคฏ เคฒेเคจे ( เคœैเคธे เคฏเคฆि เคฎाเคจ เคฌเฅœा เคนै เคคो เค†เค—े เค•्เคฏा เค•เคฐเคจा เคนै เคฏा เคฎाเคจ เคฌเคฐाเคฌเคฐ เคนै เคคो เค•्เคฏा เค•เคฐเคจा เคนै ) เค•े เคฒिเค เค•िเคฏा เคœाเคคा เคนै। 

This box is denoted by a rhombus. It is used to compare two values (e.g. greater, smaller, equal, greater or equal to both, smaller or equal, not equal) and to make decisions based on the comparison (e.g. what to do next if the value is greater or the value is equal). So what to do ) is done for.


NOTE:  เคฏเคน เคฌॉเค•्เคธ เคฆो เคตिเค•เคฒ्เคช เคฆเคฐ्เคถाเคคा เคนै เคฏเคฆि เคคुเคฒเคจा เค•เคฐเคจे เค•ी เคถเคฐ्เคค เคธเคนी เคธाเคฌिเคค เคนोเคคी เคนै เคคो เคธเคนी เคตाเคฒा เคตिเค•เคฒ्เคช เคšुเคจเคจा เคนोเคคा เคนै เค…เคจ्เคฏเคฅा เค—เคฒเคค เคตिเค•เคฒ्เคช เคšुเคจเคจा เคนोเคคा เคนै। 

This box shows two options, if the condition to be compared is true, then the correct option has to be selected, otherwise the incorrect option has to be selected.


เค‰เคฆाเคนเคฐเคฃ เค•े เคฒिเค -

For example -




เคฏเคฆि x เค•ा เคฎाเคจ y เคธे เคฌเฅœा เคนै เคคो เคนाँ (YES) เค•ी เคคเคฐเคซ เค†เค—े เคฌเฅिเค เค…เคจ्เคฏเคฅा เคจเคนीं (NO) เค•ी เคคเคฐเคซ। 

If the value of x is greater than y then proceed to YES otherwise proceed to NO.


เคซ़्เคฒोเคšाเคฐ्เคŸ เค•ा เค‰เคชเคฏोเค— เค•เคฐเคจे เค•े เค•ुเค› เคฒाเคญ เคฏเคนां เคฆिเค เค—เค เคนैं:

  • เคตे เค†เคชเค•ो เค•िเคธी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•ी เค•เคฒ्เคชเคจा เค•เคฐเคจे เค”เคฐ เคธเคฎเคเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เค•เคฐ เคธเค•เคคे เคนैं।
  • เคตे เค•िเคธी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เคฎें เคธंเคญाเคตिเคค เคฌाเคงाเค“ं เคฏा เคธเคฎเคธ्เคฏाเค“ं เค•ी เคชเคนเคšाเคจ เค•เคฐเคจे เคฎें เค†เคชเค•ी เคธเคนाเคฏเคคा เค•เคฐ เคธเค•เคคे เคนैं।
  • เคตे เค•िเคธी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•ो เคฆूเคธเคฐों เคคเค• เคธंเคช्เคฐेเคทिเคค เค•เคฐเคจे เคฎें เค†เคชเค•ी เคธเคนाเคฏเคคा เค•เคฐ เคธเค•เคคे เคนैं।
  • เคตे เค•िเคธी เคช्เคฐเค•्เคฐिเคฏा เค•ा เคฆเคธ्เคคाเคตेเคœीเค•เคฐเคฃ เค•เคฐเคจे เคฎें เค†เคชเค•ी เคธเคนाเคฏเคคा เค•เคฐ เคธเค•เคคे เคนैं เคคाเค•ि เคญเคตिเคท्เคฏ เคฎें เค‡เคธे เคฆोเคนเคฐाเคฏा เคœा เคธเค•े เคฏा เคธुเคงाเคฐा เคœा เคธเค•े।

Here are some of the benefits of using flowcharts:

  • They can help you to visualize and understand a process.
  • They can help you to identify potential bottlenecks or problems in a process.
  • They can help you to communicate a process to others.
  • They can help you to document a process so that it can be repeated or improved in the future.


-:More Topics:-

---END---

Comments

Post a Comment